Audit คืออะไร? มีกี่ประเภท แล้วสำคัญแค่ไหนกับธุรกิจในยุคนี้?

ในสายงานบัญชี เชื่อว่าหลาย ๆ คนคงเคยได้ยินคำว่า “Audit” หรือ “ออดิท” กันมาไม่มากก็น้อย ซึ่งจริง ๆ แล้วอาชีพ Audit มีรายละเอียดที่มากกว่าแค่การตรวจสอบทั่ว ๆ ไป เพราะฉะนั้น มาทำความรู้จักกับอาชีพ Audit ให้มากขึ้น ว่าคืออะไร มีกี่ประเภท แล้วแต่ละประเภททำงานอะไรบ้างในบริษัท?

Audit คืออะไร?

Audit (ออดิท) คือ กระบวนการตรวจสอบข้อมูลทางการเงิน การทำงาน รวมถึงกระบวนการต่าง ๆ ภายในองค์กร โดยผู้ที่มีหน้าที่ตรวจสอบ จะต้องเป็นผู้ที่มีความรู้ มีอิสระ และปฏิบัติงานตามมาตรฐานวิชาชีพของตนเอง เพื่อประเมินว่าข้อมูลถูกต้องหรือไม่ พนักงานปฏิบัติตามขั้นตอนหรือมาตรฐานที่เกี่ยวข้องไหม แล้วมีความเสี่ยงตลอดจนจุดบกพร่องใดบ้างที่ต้องปรับปรุง เพื่อพัฒนาการดำเนินงานหรือบริการของธุรกิจ

อาชีพ Audit มีกี่ประเภท?

1. ผู้ตรวจสอบบัญชี

ผู้ตรวจสอบบัญชี (External Audit) เป็นผู้ที่ทำหน้าที่ตรวจสอบงบการเงิน โดยครอบคลุมทั้งงบฐานะการเงิน งบกำไรขาดทุน งบแสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของผู้ถือหุ้น รวมถึงหมายเหตุประกอบงบการเงิน นอกจากนี้ ยังต้องรับรองความถูกต้องของงบการเงิน เพี่อให้ทางบริษัทสามารถยื่นงบการเงินให้กับทางกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) ต่อได้

2. ผู้ตรวจสอบภายใน

ผู้ตรวจสอบภายใน (Internal Audit) คือ ผู้ที่ทำหน้าที่ในการตรวจสอบระบบการทำงาน ตลอดจนประสิทธิภาพในการดำเนินงานของธุรกิจ เพื่อตรวจหาข้อบกพร่องที่มี รวมถึงการทดสอบควบคุมภายในจุดต่าง ๆ ของบริษัท โดยผู้ตรวจสอบภายในจะเป็นคนของบริษัทโดยตรง เช่น Safety Audit หรือผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัย เป็นต้น

3. ผู้ตรวจสอบระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ

ผู้ตรวจสอบระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ (IT Audit) คือ ผู้ที่ทำหน้าที่ตรวจสอบความเคลื่อนไหว หรือระบบ IT ทั้งหมดของบริษัท เพื่อควบคุมประสิทธิภาพของระบบ IT รวมถึงบริหารความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นต่อระบบเทคโนโลยีสารสนเทศขององค์กร

การตรวจสอบบัญชี (Audit) สำคัญแค่ไหนกับธุรกิจ?

1. เพิ่มความน่าเชื่อถือให้กับองค์กร

การตรวจสอบบัญชีภายในธุรกิจ หรือที่เรียกกันว่า Audit ถือว่าเป็นหนึ่งในกลไกที่ช่วยสร้างความน่าเชื่อถือให้กับองค์กร โดยผู้ตรวจสอบอิสระที่มีความเชี่ยวชาญด้านบัญชีโดยเฉพาะ ซึ่งสามารถทำให้นักลงทุนหรือคู่ค้ามั่นใจในตัวธุรกิจได้มากขึ้น นำไปสู่การร่วมงานกันในอนาคต นอกจากนี้ ยังส่งผลดีต่อการทำธุรกรรมหรือยื่นขอสินเชื่อกับทางสถาบันการเงินด้วยเช่นกัน

2. ป้องกันการทุจริต และปฏิบัติตามกฎหมาย

การออดิทยังถือว่าเป็นหนึ่งในกระบวนการสำคัญ ที่ช่วยป้องกันความผิดพลาดที่อาจเกิดขึ้นในองค์กรได้ เพราะผู้ตรวจสอบบัญชีจะต้องตรวจสอบทั้งจากภายในและจากรายงานต่าง ๆ อย่างละเอียด เพราะฉะนั้น หากบริษัทมีการตรวจสอบบัญชีอย่างสม่ำเสมอ ก็จะทำให้เห็นข้อบกพร่องหรือจุดอ่อนของตัวเองได้ และการมี Audit ยังช่วยให้คนภายนอกเชื่อมั่นได้ว่าบริษัทดำเนินการตามมข้อบังคับ และปฏิบัติตามกฎหมายอย่างโปร่งใส โดยเฉพาะด้านบัญชีและภาษีต่าง ๆ

3. โอกาสทางธุรกิจที่มากขึ้น

เมื่อธุรกิจมีความโปร่งใส ก็ช่วยทำให้คู่ค้า นักลงทุน หรือสถาบันการเงินมีความเชื่อมั่น นำไปสู่โอกาสทางธุรกิจที่มากขึ้นตามไปด้วย เช่น การขยายธุรกิจ ที่ต้องใช้เงินลงทุนมากขึ้น และต้องยื่นขอสินเชื่อกับทางสถานบันการเงิน เพื่อนำมาขยายธุรกิจ เป็นต้น

บริษัทจะต้องมี Audit หรือไม่?

ตามกฎหมายแล้วกำหนดให้ บริษัทจำกัด (บจก.) และห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) ที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล ต้องมีการจัดทำงบการเงินประจำปี และให้มีผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) หรือผู้ตรวจสอบบัญชีรับรอง (TA) งบก่อนยื่นงบการเงินให้กับทาง DBD หรือกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

โดยบริษัทจำกัด จะต้องให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจสอบเท่านั้น ส่วนห้างหุ้นส่วนจำกัด ที่มีทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5 ล้านบาท และสินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้าน และมีรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้าน ไม่จำเป็นต้องมีผู้สอบบัญชีรับอนุญาตรับรอง แต่ต้องมีผู้ตรวจสอบบัญชีและรับรองบัญชีรับรอง

และที่สำคัญที่สุดคือ “ผู้สอบบัญชีต้องไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับกิจการ” เรียกง่าย ๆ ว่า ต้องจ้างบุคคลภายนอกที่มีความอิสระมาตรวจสอบแทน ไม่ใช่คนในบริษัทมาตรวจสอบ

สรุป

สำหรับอาชีพ Audit (ออดิท) ถือว่าเป็นอีกหนึ่งกระบวนการตรวจสอบความถูกต้อง และระบบงบภายในองค์กรที่มีความสำคัญมาก ๆ ซึ่งตามกฎหมายแล้ว บริษัทที่อยู่ในตลาดทุน เช่น จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ต้องมี Internal Audit แต่บริษัทขนาดเล็กอาจมีเพียง Internal Audit เพื่อตรวจสอบภายในไม่กี่คนก็ได้

ส่วนการเลือก External Audit สามารถตรวจสอบรายชื่อผู้สอบบัญชีที่ได้รับความเห็นชอบผ่านทางเว็บไซต์ของสำนักงาน ก.ล.ต. หรือเช็กสถานะใบอนุญาตของผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ผ่านทางเว็บไซต์สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์ หรือที่ https://eservice.tfac.or.th/check_cpa/ ได้เลย

ทดลองใช้ฟรีได้ที่ : SMEMOVE

คู่มือการใช้งาน : HELP