มัดรวมสิทธิลาป่วยตามกฎหมายแรงงาน ฉบับปี 2569 ที่ลูกจ้างต้องรู้

การลาป่วยหรือลาทางการแพทย์ ถือว่าเป็นหนึ่งในการลาที่มีการกำหนดเอาไว้อย่างชัดเจน ตามกฎหมายแรงงาน ซึ่งการลาแต่ละประเภทก็จะมีการกำหนดเอาไว้ว่า สามารถลาได้สูงสุดกี่วัน การลาแต่ละแบบนายจ้างต้องจ่ายเท่าไหร่ ซึ่งการลาเหล่านี้คือสิทธิลาขั้นพื้นฐานที่ลูกจ้างต้องรู้ และนายจ้างก็ต้องปฏิบัติตามเช่นกัน  

รู้จัก “สิทธิการลาป่วย” ของพนักงาน

การลาป่วยตามกฎหมายแรงงานนั้น มีเงื่อนไขอย่างชัดเจนคือ สามารถลาป่วยได้เท่าที่ป่วยจริง และจะได้รับค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี แต่ในทางปฏิบัติทางบริษัทหรือองค์กรบางแห่ง ก็อาจจะมีข้อกำหนดอื่น ๆ ที่เพิ่มเข้ามา เพื่อสิทธิประโยชน์ของพนักงานเอง เพียงแต่ต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายแรงงานกำหนดไว้ด้วย 

ข้อกำหนดการลาป่วยที่พนักงานควรรู้ 

1. ลูกจ้างมีสิทธิลาป่วยได้เท่าที่ป่วยจริง สามารถลากี่วันก็ได้ถ้าป่วยจริง
2. การลาป่วยไม่จำเป็นต้องลาในกรณีที่ป่วยหนัก เช่น เป็นหวัด ไอ ก็สามารถลาป่วยได้
3. หากลาป่วย 3 วันขึ้นไป นายจ้างสามารถขอเอกสารใบรับรองแพทย์ได้ และการลาป่วย 1 วัน หรือ 2 วัน ไม่จำเป็นต้องมีใบรับรองแพทย์ 
4. ใบรับรองแพทย์สามารถใช้ได้ทั้งคลินิก สถานพยาบาล หรือโรงพยาบาล โดยที่มีแพทย์รับรอง 
5. หากเป็นใบรับรองแพทย์ที่ออกโดยสถานพยาบาลของรัฐ ผู้รับรองไม่จำเป็นต้องเป็นแพทย์ แต่เป็นเจ้าหน้าที่สาธารณสุขก็ได้ เช่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล
6. นายจ้างหรือบริษัทที่ออกข้อบังคับให้การลาป่วยต้องมีใบรับรองแพทย์ทุกกรณี ถือว่าเป็นข้อบังคับที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ลูกจ้างสามารถโต้แย้งและร้องทุกข์ได้ 
7. การลาป่วยตั้งแต่ 3 วันขึ้นไป สามารถแสดงหลักฐานอื่น ๆ แทนใบรับรองแพทย์ได้ เช่น ใบเสร็จค่ายา พยานบุคคล ซองยา ภาพถ่าย ฯลฯ  
8. การลาป่วยที่ไม่เกิน 30 วัน ลูกจ้างมีสิทธิได้ค่าจ้างในวันหยุดที่อยู่ในช่วง 30 วัน 
9. หากลาป่วยเกิน 30 วัน นายจ้างสามารถตกลงจ่ายค่าจ้างกรณีลาเกินได้ 
10. การลาป่วยเมื่อกลับมาทำงานแล้ว ลูกจ้างจะต้องยื่นใบลาเพื่อให้นายจ้างอนุมัติย้อนหลัง  

การลา 6 ประเภท และสิทธิของพนักงาน

นอกจากการลาป่วยแล้ว ยังมีการลาประเภทอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับแรงงานด้วยเช่นกัน โดยสิทธิการลาตามกฎหมายแรงงานมีทั้งหมด 6 ประเภท สรุปให้เข้าใจแบบง่าย ๆ คือ

1. การลาป่วย (Sick Leave) 

• ลาได้ตามจริง และหากลาติดต่อกัน 3 วันขึ้นไป นายจ้างสามารถขอใบรับรองแพทย์ได้ 
• หากไม่แสดงใบรับรองแพทย์ได้ ต้องชี้แจงเหตุผลให้ทราบตามจริง 
• นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างในวันลาป่วยไม่เกิน 30 วัน/ปี 

2. การลาเพื่อทำหมัน (Sterilization Leave) 

• สามารถลาหยุดเพื่อทำหมันได้ตามระยะเวลาพักฟื้น ตามที่แพทย์กำหนด โดยได้รับค่าจ้างปกติ
• ต้องมีใบรับรองแพทย์ประกอบ เพื่อระบุระยะเวลาที่ต้องพักฟื้นอย่างชัดเจน 

3. การลาเพื่อคลอดบุตร (Maternity Leave) 

• สิทธิลาคลอดได้สูงสุด 120 วัน นับรวมวันลาฝากครรภ์และวันหยุดระหว่างลา ได้รับค่าจ้างไม่เกิน 60 วัน 

• สามารถลาเพิ่มได้ 15 วัน เมื่อลูกเจ็บป่วยหรือพิการ โดยได้รับค่าจ้าง 50%  

• คู่สมรสสามารถลาช่วยเลี้ยงดูบุตรได้ 15 วัน (ภายใน 90 วันหลังคลอด) โดยได้รับค่าจ้าง 100% 

4. การลากิจ (Personal Leave)

• พนักงานมีสิทธิลากิจได้ไม่น้อยกว่า 3 วันทำงาน/ปี โดยได้รับค่าจ้าง 
• การลากิจธุระจำเป็น มักหมายถึงงานราชการ หรือธุระสำคัญที่ไม่สามารถให้ผู้อื่นทำแทนได้ 

5. การลาเพื่อรับราชการทหาร (Military Service Leave)

• สิทธิการลาสำหรับพนักงานที่เป็นทหารกองหนุน หรือผ่านการฝึก รด. มาแล้ว 
• สิทธิการลาเมื่อถูกเรียกพลเพื่อตรวจสอบ ฝึกวิชาทหาร หรือทดสอบความพรั่งพร้อมตามกฎหมาย
• นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างให้ตลอดเวลาที่ลา แต่ไม่เกิน 60 วัน/ปี 

6. การลาพักร้อนหรือหยุดพักผ่อนประจำปี (Vacation Leave) 

• การลาพักผ่อนหรือลาพักร้อน ถือเป็นวันลาที่ลูกจ้างพึงมี เช่นเดียวกันกับวันหยุดประจำปี 
• สิทธิลาพักร้อนสำหรับพนักงานที่ทำงานครบ 1 ปีขึ้นไป และลาหยุดได้ไม่น้อยกว่า 6 วันทำงาน/ปี 
• การลาพักร้อนลูกจ้างต้องได้รับค่าจ้างตามปกติ 
• นายจ้างต้องเป็นผู้กำหนดวันหยุด เช่น การลาล่วงหน้า หรือการสะสมวันลา 
• บางบริษัทสามารถให้สิทธิลาพักร้อนได้มากกว่าตามที่กฎหมายแรงงานกำหนด เช่น เมื่อผ่านช่วงทดลองงานแล้วสามารถใช้วันลาพักร้อนได้ เป็นต้น  

โทษของนายจ้าง ที่ไม่ปฏิบัติตามกฎหมายแรงงาน

หากลูกจ้างลาป่วย 1 – 2 วัน แล้วนายจ้างไม่อนุมัติ หรือบังคับให้มีใบรับรองแพทย์ จึงจะอนุมัติให้ลาป่วยได้ ถือว่านายจ้างไม่ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ.2541 มาตรา 32 เนื่องจากฝ่าฝืนไม่ให้ใช้สิทธิลาป่วยตามกฎหมาย มีบทลงโทษทางอาญาคือ ขั้นต่ำปรับไม่เกิน 5,000 บาท จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ  

สรุป 

สำหรับการลาป่วยนั้น ถือว่าเป็นสิทธิลาตามกฎหมายแรงงาน ที่พนักงานสามารถใช้สิทธิได้ และนายจ้างต้องปฏิบัติตามข้อกฎหมายเช่นกัน และการลาติดตามอาการ หรือการรักษาแบบต่อเนื่อง ก็ถือว่าเป็นการลาป่วยได้เช่นกัน  

ทั้งนี้ นายจ้างหรือเจ้าของธุรกิจที่ต้องการจัดการข้อมูลพนักงานให้สะดวก และง่าย สามารถใช้งานได้ทุกที่ เพียงเลือกใช้ฟังก์ชันพนักงานจาก SMEMOVE ก็สามารถจัดการข้อมูลพนักงานได้ง่าย ๆ ตอบโจทย์ทั้งเจ้าของธุรกิจและฝ่ายบุคคล (HR) โดยเฉพาะ

ทดลองใช้ฟรีได้ที่ : SMEMOVE

คู่มือการใช้งาน : HELP