เปิดตำรา วิธีคำนวณภาษีแบบขั้นบันได ก่อนยื่นภาษีปี 2569

หลังจบปีภาษี 2568 กันไปแล้ว สิ่งที่ผู้มีเงินได้ทุกคนต้องทำก็คือ การเตรียมตัวยื่นภาษี ปี 2569 จากเงินได้ทั้งปี 2568 โดยการยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ทั้งแบบ ภ.ง.ด.90 และ ภ.ง.ด.91 โดยการเสียภาษีของบุคคลธรรมดา จะเสียตามอัตรา “ภาษีแบบขั้นบันได” เพราะฉะนั้น ทาง SMEMOVE จะพาคุณมาดูกันว่า ขั้นบันไดภาษีปี 2568 นี้ มีวิธีคำนวณแบบไหน แล้วอัตราภาษีแต่ละขั้นจ่ายเงินสะสมเท่าไหร่บ้าง?

อัตราภาษีแบบขั้นบันได ของบุคคลธรรมดาคืออะไร?

อัตราภาษีแบบขั้นบันได เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ขั้นบันไดภาษีแบบก้าวหน้า (Progressive Tax Rate) หมายถึง การเสียภาษีตามอัตรารายได้ ซึ่งผู้ที่มีรายได้สูงก็จะเสียภาษีในอัตราที่สูงกว่าเช่นกัน ซึ่งอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของไทย ปี 2569 ถูกจัดเก็บในอัตรา 5% – 35% ตามระดับรายได้สุทธิของแต่ละคน

การคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ตามขั้นบันไดภาษี

สำหรับอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาที่ต้องชำระตามกฎหมาย จะต้องผ่านการคำนวณโดยนำเงินได้ทั้งปี มาลบค่าลดหย่อนและค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ก่อน เพื่อหารายได้สุทธิทั้งหมด แล้วจะทำให้รู้ว่าภาษีที่ต้องเสียจะอยู่ที่เท่าไหร่บ้าง โดยสูตรคำนวณแบบง่าย ๆ คือ

เงินได้สุทธิ = รายได้ทั้งปี – ค่าใช้จ่าย – ค่าลดหย่อน

ทั้งนี้ หากเงินได้สุทธิไม่เกิน 150,000 บาท/ปี ผู้มีเงินได้ไม่จำเป็นต้องเสียภาษี แต่หากเกินก็ต้องจ่ายส่วนที่เหลือตามขั้นบันไดภาษี 2569 นั่นเอง

วิธีคำนวณภาษีบุคคลธรรมดา 2569 จากภาษีแบบขั้นบันได

โดยปกติแล้วผู้มีเงินได้จะสามารถหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนภาษีได้ตามกฎหมาย โดยเงินได้ที่ต้องเสียภาษีนั้น ครอบคลุมทั้งเงินเดือนและรายได้จากช่องทางต่าง ๆ ดังนี้

1. การสรุปรายได้ตลอดทั้งปีของผู้มีเงินได้

• เงินเดือน ค่าจ้าง เบี้ยเลี้ยง และโบนัส
• เงินที่นายจ้างจ่ายชำระหนี้ให้
• รายได้จากงานฟรีแลนซ์ หรือกลุ่มวิชาชีพอิสระ
• เงินได้จากทรัพย์สิน เช่น การให้เช่าบ้าน คอนโด ที่ดิน ฯลฯ
• เงินได้จากการลงทุนต่าง ๆ เช่น เงินปันผล

2. การหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน ก่อนหาอัตราภาษีทั้งหมด

• ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท
• ค่าลดหย่อนคู่สมรส (ไม่มีเงินได้) 60,000 บาท
• ค่าลดหย่อนบุตร คนละ 30,000 – 60,000 บาท
• ค่าลดหย่อนบิดา/มารดา คนละ 30,000 บาท
• ค่าลดหย่อนดูแลผู้พิการหรือทุพพลภาพ คนละ 60,000 บาท
• ค่าฝากครรภ์ ทำคลอด จ่ายตามจริงแต่ไม่เกิน 60,000 [km
• เงินสมทบประกันสังคม สูงสุดไม่เกิน 9,000 บาท
• เบี้ยประกันชีวิต ประกันสุขภาพ ประกันสะสมทรัพย์ รวมกันไม่เกิน 100,000 บาท
• ค่าลงทุนในกองทุนลดหย่อนภาษีต่าง ๆ เช่น RMF, ThaiESG และ ThaiESGX
• ค่าลดหย่อนอื่น ๆ ตามนโยบายภาครัฐ เช่น เที่ยวดีมีคืน หรือ Easy e-Receipt 2.0

อ่านเพิ่มเติม : Check – List รายการลดหย่อนภาษี 2568 ครบทุกมาตรการในที่เดียว

3. คำนวณหาเงินได้สุทธิ

สมมติว่านาย A มีรายได้จากเงินเดือน เดือนละ 30,000 บาท มีโบนัสที่ได้รับช่วงต้นปี จำนวน 60,000 บาท (2 เดือน) และนาย A ไม่มีรายได้จากช่องทางอื่น ๆ วิธีคำนวณคือ

• รายได้ตลอดทั้งปี (30,000 x 12) + 60,000 = 420,000 บาท
• หักค่าใช้จ่ายได้ 100,000 บาท (50% ของ 420,000 คือ 210,000 แต่หักได้สูงสุด 100,000 บาท)
• หักค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 + ประกันสังคม 9,000 = 69,000 บาท
• เงินได้สุทธิ คือ 420,000 – 100,000 – 69,000 = 251,000 บาท

อัตราภาษีแบบขั้นบันไดของนาย A

• ขั้นที่ 1 0 – 150,000 แรก ได้รับการยกเว้นภาษี = 0 บาท
• ขั้นที่ 2 150,0001 – 300,000 บาท ภาษี 5% = (251,000 – 150,000) x 5% = 5,050
• ภาษีที่ต้องชำระคือ 5,050 บาท

กรณีนี้ หากนาย A ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายเงินเดือนมาก่อนแล้วเดือนละ 420.33 บาท รวมเป็นเงิน 5,050 บาท นาย A จะไม่ต้องเสียภาษีเพิ่มเติม เพราะบริษัทคำนวณจากรายได้ทั้งปีและหักออกจากเงินเดือนให้แล้วนั่นอง

แต่หากนาย A มีค่าลดหย่อนเพิ่มเติมที่ทางบริษัทไม่ได้นำมาคำนวณให้ เช่น นาย A มีค่าลดหย่อนพ่อแม่คนละ 30,000 บาท จะวิธีคำนวณเพิ่มเติมคือ

• รายได้ตลอดทั้งปี (30,000 x 12) + 60,000 = 420,000 บาท
• หักค่าใช้จ่ายได้ 100,000 บาท (50% ของ 420,000 คือ 210,000 แต่หักได้สูงสุด 100,000 บาท)
• หักค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 + ค่าลดหย่อนพ่อแม่รวมกัน 60,000 + ประกันสังคม 9,000 = 129,000 บาท
• เงินได้สุทธิ คือ 420,000 – 100,000 – 129,000 = 191,000 บาท

อัตราภาษีแบบขั้นบันไดของนาย A (ใหม่)

• ขั้นที่ 1 0 – 150,000 แรก ได้รับการยกเว้นภาษี = 0 บาท
• ขั้นที่ 2 150,0001 – 300,000 บาท ภาษี 5% = (191,000 – 150,000) x 5% = 2,050
• ภาษีที่ต้องชำระกรณีนี้คือ 2,050 บาท

เพราะฉะนั้น หากบริษัทหักภาษี ณ ที่จ่ายเงินเดือนไปทั้งหมดแล้ว เป็นเงินจำนวนทั้งสิ้น 5,050 บาท นาย A สามารถขอคืนภาษีได้ทั้งหมด 3,000 บาท เพราะชำระภาษีไว้เกินในปีที่ผ่านมานั่นเอง

สรุป

สำหรับอัตราภาษีแบบขั้นบันได 2569 และการคำนวณหาภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ไม่ได้ซับซ้อนอย่างที่คิด และจากขั้นบันไดภาษีก็น่าจะทำให้เห็นแล้วว่า การใช้สิทธิลดหย่อนมีผลต่อเพดานภาษีเป็นอย่างมาก ชนิดที่ว่าหากมีค่าลดหย่อนเพิ่มมาสักเล็กน้อย จากที่ต้องเสียภาษีก็อาจจะขอคืนภาษีแทนได้

เพราะฉะนั้น การวางแผนภาษีเงินได้สำหรับบุคคลธรรมดาจึงเป็นเรื่องที่สำคัญมาก ๆ โดยเฉพาะผู้ที่มีรายได้หลายทาง ที่ต้องวางแผนภาษีให้ดี และศึกษารายการลดหย่อนภาษีให้ละเอียด เพื่อสิทธิประโยชน์ทางภาษีของตนเอง และในปี 2569 นี้ ฤดูกาลยื่นภาษีก็สามารถเริ่มยื่นได้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม – มีนาคม 2569 แต่หากยื่นผ่านทางออนไลน์ก็สามารถยื่นได้จนถึงวันที่ 8 เมษายน 2569 ที่จะถึงนี้

ทดลองใช้ฟรีได้ที่ : SMEMOVE

คู่มือการใช้งาน : HELP